Thêm động lực để doanh nghiệp nội tăng tốc
So với văn bản tiền nhiệm, Nghị định 205 có nhiều điểm đổi mới đáng chú ý, nhằm tháo gỡ những rào cản lâu nay khiến ngành CNHT trong nước phát triển chưa tương xứng với tiềm năng.
Theo Tiến sĩ Mạc Quốc Anh – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ Hà Nội, Nghị định đã mở rộng đáng kể phạm vi hỗ trợ cho doanh nghiệp về công nghệ, nhân lực, thị trường và vốn. Ông nhấn mạnh:
“Đây là cú hích chiến lược, giúp doanh nghiệp CNHT bứt tốc trong thời gian tới. Các chính sách ưu đãi không còn dừng ở lý thuyết mà đi thẳng vào những điểm nghẽn thực tế như chi phí đầu tư, tiếp cận thị trường, đổi mới công nghệ và phát triển nguồn nhân lực”.
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Nghị định là mức hỗ trợ có thể lên tới 70% kinh phí cho các hoạt động như chuyển giao công nghệ, nâng cao chất lượng nhân lực, nghiên cứu phát triển sản phẩm mới… Đây là tỷ lệ hỗ trợ cao nhất từng có trong lĩnh vực CNHT tại Việt Nam.
Tăng cường hỗ trợ chuyển giao công nghệ, R&D
Cụ thể, Điều 5 trong Nghị định 205 đã được sửa đổi và bổ sung theo hướng hỗ trợ mạnh mẽ cho hoạt động đổi mới công nghệ, ứng dụng khoa học kỹ thuật và chuyển giao công nghệ trong sản xuất sản phẩm CNHT thuộc Danh mục ưu tiên phát triển.
Doanh nghiệp được phép tiếp cận nhiều nguồn hỗ trợ tài chính công như: Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia, Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Chương trình phát triển công nghệ cao,… Các dự án hợp tác nghiên cứu giữa doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học cũng có thể được hỗ trợ tới 50% chi phí cho máy móc, thiết bị, đào tạo, tư vấn sở hữu trí tuệ.
Công nhân làm việc tại dây chuyền lắp ráp tại một nhà máy sản xuất ô tô ở Phú Thọ (Vĩnh Phúc cũ) . Ảnh: Minh Quân
Ông Nguyễn Trung Kiên – Tổng Giám đốc Công ty KNTECH nhận định:
“Chính sách mới giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ có điều kiện tiếp cận công nghệ tiên tiến, qua đó nâng cao chất lượng sản phẩm, rút ngắn thời gian tham gia vào chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực kỹ thuật và quản trị tài chính, đồng thời Nhà nước cần đảm bảo cơ chế phân bổ nguồn lực minh bạch, đúng đối tượng”.
Chú trọng yếu tố môi trường và chất lượng
Nghị định 205 không chỉ quan tâm tới sản xuất mà còn hướng đến phát triển bền vững, thông qua các ưu đãi về môi trường, kiểm định chất lượng và pháp lý.
Ba điều khoản mới được bổ sung về môi trường – pháp lý – kiểm định, trong đó quy định doanh nghiệp CNHT thuộc Danh mục ưu tiên hoặc đang hoạt động trong các khu – cụm công nghiệp hỗ trợ được hưởng ưu đãi về bảo vệ môi trường theo luật hiện hành. Các chi phí xử lý chất thải, sử dụng năng lượng sạch hoặc đầu tư công nghệ tiết kiệm tài nguyên sẽ được hỗ trợ phù hợp.
Đặc biệt, các doanh nghiệp CNHT có thể được hỗ trợ tối đa 50% chi phí kiểm định chất lượng sản phẩm như: thử nghiệm mẫu, đo lường, hiệu chuẩn thiết bị, đăng ký sở hữu trí tuệ, mã số mã vạch... Những hỗ trợ này là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng chuẩn chất lượng, đủ điều kiện gia nhập chuỗi cung ứng các ngành như ô tô, điện tử, cơ khí chính xác – nơi yêu cầu tiêu chuẩn kỹ thuật rất cao.
Hỗ trợ pháp lý và ưu đãi đầu tư rõ ràng hơn
Về mặt pháp lý, các doanh nghiệp nhỏ và vừa sản xuất sản phẩm CNHT sẽ tiếp tục được hưởng các chính sách theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là tư vấn pháp lý, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, thủ tục hành chính đơn giản hóa.
Về ưu đãi đầu tư, các dự án sản xuất sản phẩm CNHT thuộc Danh mục ưu tiên được miễn, giảm tiền thuê đất, thuê mặt nước, đồng thời được hưởng các hình thức khuyến khích đầu tư khác theo pháp luật hiện hành như ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu máy móc – thiết bị…
Bà Nguyễn Kiều Oanh – Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội đánh giá, việc gia tăng ưu đãi đầu tư là “liều thuốc cần thiết” giúp doanh nghiệp trong nước bớt lệ thuộc vào nguồn nguyên liệu đầu vào nhập khẩu và có động lực hơn khi tham gia vào chuỗi giá trị khu vực.
“Chỉ khi nào doanh nghiệp nội có đủ công nghệ, nhân lực và tài chính, chúng ta mới có thể từng bước nâng tỷ lệ nội địa hóa và phát triển nền công nghiệp độc lập, tự chủ”, bà Oanh nhận định.
Triển vọng dài hạn: Việt Nam tham gia sâu hơn chuỗi cung ứng toàn cầu
Một trong những mục tiêu lớn nhất mà Nghị định 205 hướng tới là nâng cao năng lực sản xuất nội địa, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, từng bước đưa Việt Nam trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Các chuyên gia kinh tế đều nhận định rằng, Nghị định này chính là bước đệm quan trọng giúp Việt Nam tận dụng làn sóng dịch chuyển đầu tư, đặc biệt là từ các tập đoàn đa quốc gia đang tìm kiếm các quốc gia sản xuất “cận biên” đáng tin cậy.
Tuy nhiên, để Nghị định đi vào cuộc sống, rất cần sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt trong hướng dẫn triển khai, phân bổ ngân sách và giám sát thực hiện. Doanh nghiệp cũng cần chủ động hơn trong việc nắm bắt cơ hội, xây dựng năng lực nội tại, chuẩn hóa quy trình sản xuất và nâng cao quản trị.
Nghị định 205/2025/NĐ-CP không chỉ là một điều chỉnh chính sách, mà là cú hích chiến lược – tạo hành lang pháp lý, nguồn lực và môi trường phát triển thuận lợi cho công nghiệp hỗ trợ. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu khốc liệt, đây chính là nền móng để doanh nghiệp Việt trỗi dậy, khẳng định vị thế và đồng hành cùng sự phát triển bền vững của nền công nghiệp quốc gia.